SEARCH RESULT

Demokratik toplumlarda kamu gücü ve kamu kaynaklarını kullananların hesap verme sorumluluğu sürekli gündemde olan önemli bir konudur. Kolluk kuvvetleri, sahip oldukları yetkiler ve yürüttükleri görevler itibariyle devletin önemli kurumlarıdırlar. Kolluk, kamu düzeni ve güvenliğini sağlamak için fiziki güç kullanma da dahil, geniş yetkilerle donatılmıştır. Büyük ölçüde kişilerin temel hak ve özgürlükleriyle doğrudan ilgili olan bu yetkilerin keyfilikten uzak, hukuka uygun olarak kullanılmasının sağlanması ihtiyacı vardır. Kolluğun eylem ve davranışlarından hesap verebilir olması demokratik yönetimin temel esaslarındandır. Bu nedenle, kolluğun hesap verebilirliğini sağlamaya yönelik çeşitli mekanizmalar oluşturulmuştur. Bunlar genel olarak kurum içi ve kurum dışı hesap verebilirlik mekanizmaları olarak iki grupta toplanabilir. Kolluğun hesap verebilirliğinde rol oynayan kurum dışı kişi ve kurumların gözetimine sivil gözetim denilmektedir. Kurum içi kontrol mekanizmalarının başarısız olması ve görevi kötüye kullanmanın devam eden bir sorun olması nedeniyle kolluğun kendi hiyerarşisi dışında bağımsız ve tarafsız gözetim mekanizmalarının oluşturulması gerekli görülmüştür. Bu çerçevede, demokratik toplumlarda özel yetkinliğe ve yetkiye sahip Ulusal İnsan Hakları Kurumu, Ombudsman, Bağımsız Polis Şikâyet Komisyonları, Polis Kurulları gibi isimlerle çeşitli bağımsız gözetim kurumları oluşturulmuştur. Türkiye’de 2000’li yıllarda gerçekleştirilen demokratikleşme reformları ile kolluğun hesap verebilirliğini güçlendirmeye yönelik kurum dışı sivil gözetim mekanizmaları oluşturulmuştur. Bunlar arasında en önemlisi 3.5.2016 tarihli ve 6713 Sayılı Kolluk Gözetim Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun ile Kolluk Gözetim Komisyonu kurulmasıdır. Kanunun uygulama yönetmeliği de 07.08.2019 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu bildirinin temel amacı Kanun ve Yönetmelik temelinde ve diğer ülkelerdeki uygulamalar bağlamında Komisyon’un yapısını görev, yetki ve sorumluluklar çerçevesinde değerlendirmektir. İlk olarak, demokratik yönetimlerde kolluğun hesap verebilirliğinin önemi açıklanacaktır. Daha sonra, kolluğun hesap verebilirliğini sağlamaya yönelik oluşturulan mekanizmalar üzerinde durulacaktır. Son olarak, kolluk şikayet sistemi içinde yeni bir mekanizma olarak Kolluk Gözetim Komisyon’u üzerinde genel değerlendirmelerde bulunulacaktır.

International Congress of Human and Social Sciences Research
İTOBİAD

Süleyman SÖZEN